ارقام گلابی

 

گلابی در نواحی مختلفی از کشور همچون جنگل‌های شمال کشور، دامنه‌های البرز، ارتفاعات کرج، چالوس، منطقه آذربایجان به ویژه اطراف ارومیه و نواحی مرکزی کشور همچون پایین ارتفاعات بختیاری جنوب و فارس، کشت می‌شود.

تعداد ارقام موجود از این میوه در کشور، حدود 120 نوع است که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

شاه میوه* اصفهان (شاه میوه کرج)، شاه میوه خراسان، گلابی نطنز، محمدعلی مشهد، سه فصله کرج، سیبری، گلابی پیغمبری (سردرودی)، گلابی سیف تبریز و گلابی دُم‌کج.

گلابی معمولی یا اروپایی از گونه communis می باشد و کشیده بوده و دارای دانه های سنگین است.

در جنگل‌های گیلان نوعی گلابی وحشی می‌روید که در زبان گیلکی، به آن «اربه خوج» یا «سنگ خوج» می‌گویند و میوه‌ایست با طعم ترش و شیرین که از آن مربا تهیه می‌کنند. این نوع گلابی به اندازه یک آلو و به رنگ زرد بوده و برخلاف گلابی، به صورت خوشه‌ای می‌باشد که هر 8-7 عدد از آن روی یک خوشه سوار است.

نوع دیگری از گلابی وحشی «انچوچک» نام دارد و رویشگاه آن استان فارس، لرستان و کهگیلویه و بویراحمد می‌باشد. میوه این نوع گلابی قابلیت استفاده ندارد ولی تخم آن پس از جمع‌آوری، در موارد دارویی مصرف می‌شود. برای این کار میوه را زیر خاک مدفون کرده و پس از آن که پوسید، تخم‌های آن را بیرون آورده و پس از شستن، به صورت خام یا بو داده، به فروش می‌رسانند. دانه‌های انچوچک، پوستی قهوه‌ای رنگ و سخت شبیه به بادام یا مغز زردآلو با طعمی مشابه و مغز سفید دارد. در طب سنتی از این دانه برای نرم کردن سینه، آرامش اعصاب، افزایش ادرار، افزایش نیروی جنسی و جسمی، تقویت عمومی بدن، افزایش وزن بدن و قاعده‌آوری استفاده می‌شده است.

از گلابی‌های خارجی که کم و بیش در ایران کشت می‌شوند می‌توان به آنژو، وینترنلیس، بارتلت، دوشس (که در خراسان به گلابی فرنگی و به اشتباه گاهی گلابی مصری گفته می‌شود)، ژاندارک، باسه، کولمار، بوره ژیفار، بِلا دی گونه (که به اشتباه حاج الیاسی نامیده می‌شود) و دوینه دو کومیس اشاره نمود. بارتلت مهم‌ترین و پرکشت‌ترین گلابی در دنیا به شمار می‌رود و در اروپا با نام «ویلیام» مشهور است.

گلابی را می‌توان به صورت خام یا پخته به صورت مربا و کمپوت و در دسر مصرف نمود.

*گلابی را «شاه میوه» یا «اَمرود» نیز می‌نامند و به میوه پیوندی و شاداب آن، «شاه اَمرود» می‌گویند.

درخت گلابی اروپاییPyrus communis به خانواده Rosaceae تعلق دارد و بومی نواحی ساحلی و یا معتدله از نواحی غربی قاره اروپا ، شمال آفریقا و نواحی مختلفی در سراسر آسیا است . این درختان بین 17-10 متر ارتفاع دارند اما نمونه های درختچه ای و کوتاه قامت نیز در بین آنان وجود دارد. اکثر ارقام گلابی اروپایی شاخه هایی بدون خار دارند اما بر روی شاخه برخی از نمونه های این گیاه خارهای کوچکی مشاهده می‌شود. برگها 12-2 سانتیمتر طول دارند و حاشیه برگها می تواند صاف و یا دندانه‌دار باشد.

گل های گلابی همزمان با برگها ظاهر می شوند و گلهای سفید رنگ آن به قطر 4-2 سانتیمتر و 5 عدد گلبرگ در مجموعه هایی 8-7 تایی شکوفا می شوند. گل آذین گلابی از نوع دیهیم است و مکان شکل گیری گلها نیز در ساقه های دو ساله است که این ساقه های دو ساله اصطلاحا سیخک spur نامیده می شوند و اکثرا در نوک آنان گلها شکل می‌گیرند. اکثر نمونه ها و ارقام گلابی درختانی خود عقیم و دگر بارور هستند به بیان ساده تر گرده های یک گل توانایی باروری مادگی گلهای همان درخت را ندارند بنابراین لازم است که برای محصول دهی مناسب دو یا چند رقم مختلف گلابی در کنار هم کاشته شوند تا محصول مناسبی بدست آید و با کاشت تنها یک درخت گلابی محصول خوبی عایدمان نخواهد شد. شکل میوه های گلابی نیز در گونه های مختلف این گیاه متافوت است و شکل گرد و سیب مانند تا شکل گلابی شکل معمولی آن مشاهده شده است.

 

درخت گلابی گونه ها و همچنین ارقام و انواع دو رگه مختلفی دارد که در اندازه درخت، شکل تاج، شکل و رنگ میوه و زمان رسیدن میوه تفاوتهایی با هم دارند. P.communis که با نام عمومی گلابی اروپایی شناخته می شود متداول ترین گونه این گیاه در کشت و پرورش است. P. pyrifolia با نام گلابی آسیایی (چینی) شناخته می شود که میوه هایی تا حدودی گرد و شبیه سیب دارد و به همین دلیل گاهی با نام گلابی سیب شکل نیز معرفی می شود. P.serotina با نام گلابی شرقی شناخته می شود. P.ussuriensis که بومی سیبریه است و با نام گلابی سیبریایی شناخته می شود که میوه هایی بدون مزه تولید می کند و بیشتر در مبحث پیوند زنی گلابی ها و به عنوان پایه کاربرد دارد. از ارقام مهم ایرانی می توان گلابی درگزی ، گلابی اسپادانا ، گلابی وحشی ، گلابی نطنز ،گلابی شاه میوه ، گلابی اسپادانا و بیروتی را نام برد .

 

 

ارسال نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *