سیب

سیب

طبقه بندی علمی

فرمانرو: گیاهان

گیاهان گلدار

دولپه ای های نو

رزیدها

راسته: گل سرخ سانان

تیره: گلسرخیان

زیرتیره: مالوئیده یا پیچ وشان

سرده: مالوس

گونه: M.domestica

نام علمی: Malus domestica

درخت سیب apple (با نام علمی Malus domestica) درختی برگریز از خانواده گلسرخیان بوده که میوه شیرین و گوشتی‌ دارد. منشأ این درخت آسیای مرکزی است؛ جایی که امروزه هنوز هم گونهٔ وحشی آن، مالوس سیورسی، یافت می‌شود. سیب پس از هزاران سال کشت در آسیا و اروپا، توسط مهاجران اروپایی به آمریکای شمالی برده شد. بیش از ۷٬۵۰۰ رقم سیب شناخته شده وجود دارد. درختان سیب معمولاً بوسیله پیوند زدن تکثیر می‌شوند، گرچه سیب‌های وحشی به سادگی از دانه می‌رویند.

درخت سیب از جمله درختان سردسیری معتدل و برگ ریز یا خزان کننده می باشد. جوانه ها تخم مرغی شکل با چندین فلس روی هم خوابیده، برگها اره ای یا کنگره ای در داخل جوانه ها از پهنا پیچیده یا لوله شده ، دارای گوشوارک ، گلهای سفید یا صورتی یا قرمز بصورت گرزن ، گلبرگها تا حدودی مدور و پرچمها 15 – 50 با بساکهای معمولا´ زرد رنگ ، تخمدان تحتانی 3 – 5 حفره خامه 2 – 5 عدد در قاعده بهم چسبیده ، میوه پوم معمولا´ بدون سلولهای سنگی ، کاسه گل پایا یاخزان کننده است.
شرایط آب و هوایی :
تنوع زیاد سازگاری کلیمای سیب، باعث گردیده است که این درخت وسیع ترین درخت کشت شده در منطقه معتدله باشد ، بعضی از ارقام در 70 روز میرسند و  برخی دیگر 180 روز یا بیشتر وقت لازم دارند تا برسند. بعضی خیلی مقاوم هستند و  برخی دیگر نسبتا´حساس میباشند.  بعضـی دارای نیاز سرمایی طولانی و برخی دیگر یـک دوره خیلی کوتاه نیاز به سرما دارند. به علت تنوع ژنتیکی ، عمومیت دادن در مورد نیازهای آب و هـوایی ویژه سیب را مشکل میسازد ولـی بطور کلی نیاز سرمایی سیب 1600 ساعت دمـای زیر ْ7  ساتیگــراد میباشد. در زمستان اگر سردی هوا از ْ40-  ساتیگراد تجاوز نماید صدمه زیادی به خود درخت و ریشه آن خواهد رسید.
از نظر عرض جغرافیایی و ارتفاع از سطح دریا در ایران درعرض جغرافیایی 37-36 درجه شمالی و در ارتفاعات 2000-1800 متر بهترین کیفیت را دارا می باشد. درجه حرارت بین ْ21 تا ْ25  ساتیگراد برای اکثر ارقام سیب مناسبترین حرارت برای رشد متعادل میباشد.  رشد میوه در بالای  ْ30  سانتیگراد و پائین  ْ6  سانتیگراد متوقف می شود.
درجه حرارتهای خطرناک سرما برا ی ارقام متداول سیب در مراحل مختلف باز شدن گلها عبارتند از :
درحالت غنچه های نیمه باز ( رنگ گلبرگ ها دیده نمیشود)  ْ4- تا  ْ3-  سانتیگراد
در دوران تمام گل  ْ2- تا  ْ5/1-  سانتیگراد
در زمان تشکیل میوه های جوان ( تازه از گل درآمده )  ْ2-  تا   ْ1-  سانتیگراد
شرایط خاک :
بطـور کلـی ریشه سیب در مقایسه با سایر انواع درختان میوه سردسیری به شرایط مرطوب و کمی هوا مقاومت بیشتری نشان میدهد کـه البته درجه مقاومت آن در ارقام و گونه های مختلف متفاوت است ولـی این بـدان معنـی نیست کـه به تصور مقـاوم بـودن ریشه سیب از مساعدکرن خاک از نظر تنفس و زهکشی غافل بود.  بافت خاک و قابل نفوذ بودن آن به هوا در کیفیت میوه اثر مشهودی دارد، به همین جهت خاکهای شنی- رسی یا رس- شنی را به خاکهای سنگین رسی یا زیاد سبک سنگلاخی و شنی ترجیح می دهند و بهترین خـــاک شنی لــومی باعمق 5/2- 2 مـــتر و با زهکش مطلوب و قابلیت نگهداری رطوبت  وPH  بین 8/6 – 5/6 است.
نحوه تکثیر :
روش معمول و متداول تکثیر سیب کاشت بذر و انجام پیوند است که در مورد پایه های رویشی ابتدا این پایه ها از طریق خوابانیدن تکثیر و سپس در محل خزانه گیری و پیوند می شود. متداولترین روش پیوند در خزانه پیوند شکمی است.
پایه ها عموما´شامل بذر سیب و پایه های پاکوتاه مالینگ و مالینگ مرتون میباشد که در استان اصفهان اکثر باغهای پاکوتاه با پایه MM106 میباشد.
ارقام عمده سیب در استان اصفهان
رد دلیشز، گلدن دلیشز ، گلاب اصفهان ، گلاب کهنز ، سلطانی ، شفیع آبادی و اخیرا´ ارقام جدید شامل آیدارد ، فوجی ، گالا، پرایمرز ، دورنگ فرانسوی، رداسپار، گلدن اسموتی ، که  بصورت الگویی و با پایه MM106  در منطقه کشت شده است.
آفات و بیماریهای رایج سیب در استان اصفهان
آفات :  کرم سیب ، شپشک واوی سیب ، کنه تارعنکبوتی ، شته ، لیسه
بیماریها:  شانکرسیتوسپودایی ، سفیدک سطحی
بیماریهای فیزیولوژیک :  کمبود آهن و کمبود روی

ارقام خارجی موجود در باغات ایران                                                               

1- سیب زرد لبنان (گلدن دلیشز):
مهم ترین رقم فعلی کشور است. در مناطق گرم و خشک برگ ها قبل از خزان می ریزند. ریزش قبل از برداشت نسبتاً بالاست. برای افزایش مرغوبیت میوه و جلوگیری از کم بار شدن در سال بعد به تنک کردن خوب جواب می دهد. به زنگار به خصوص در مناطق مرطوب و سرد و مرض لکه سیاه حساس و به سفیدک تا حدی مقاوم است.
2- سیب قرمز لبنان یا رِد دلیشز:
مهم ترین رقم تجارتی دنیاست و در ایران بعد از گلدن قرار دارد و دلیل آن نبود نبود امکانات کافی برای انبار کردن آن است.
تمایل به سال آوری دارد. پس تنک کردن ضروریست. مناسب مناطق ییلاقی با تابستان طولانی، هوای خنک شب ها، آسمان صاف بدون غبار و ابرومه در دوران رسیدن است.
3- گرانی اسمیت:
حساسیت آن به سفیدک بیشتر از سیب زرد است. در مناطق مرطوب به شانکر سیب مبتلا می شود اما حساسیت کمتری به لکه سیاه و کنه دارد.
سیبی است سبز رنگ، ترش مزه و دیررس که به خوبی خواص خود را در سرد خانه حفظ می کند.
به سفیدک و کنه حساس است اما در مقابل بیماری که سیاه سیب مقاومت متوسطی دارد.
4- جوناتان:
دارای گوشت سفید مایل به زرد، لطیف و تا حدی محکم، خیلی آبدار با کمی ترشی مطبوع و اندکی معطر است. زود بارده با محصول متوسط ولی منظم است.برای جوان کردن و تولید شاخ های بارده نیاز به هرس سالیانه دارد.در شرایط مرطوب به سفیدک زیاد مبتلا می شود و با مناطق خشک تطابق بیشتری نشان می دهد.
5- اسپارتان:
دارای گوشت سبز مایل به سفید و بافت محکم است.
به سفیدک و بیماری که سیاه سیب تا حدی مقاوم ولی به شانکر سیب حساس است.
6- گراون اشتاین:
دارای گوشت سبز مایل به زرد، نسج نسبتاً محکم، ترد و خیلی آبدار با ترشی مطبوع و معطر است.
7- کاکس اُرنژ:
فرمی گرد و پوست خشن پوشیده از نوعی زنگار پوسته ای و رنگ زرد مخلوط با سبز با پوششی از قرمز نارنجی دارد.
در مناطق با رطوبت نسبی متغیر هوا یا خیلی خشک نباید کاشته شود.
8- مک انیتاش:
دارای فرم گرد و قدری پهن و اکثراً با دو نیمه غیر متوازن. عدسک ها با خال سفیدی کاملاً مشخصی هستند. میوه سبز مایل به سفید، آبدار و ترش و شیرین است.
ارقام مناسب مناطق مختلف کشور
الف) ارقام تابستانه :
گروه سیب های گلاب، سیب تابستانه اهر- قزل آلما- سیب شفیع آبادی- سیب مربایی مشهد .
ب)سیب های پاییزه و زمستانه:
سیب عباسی مشهد- سیب زنوز- گل شاهی- دریان- اَخلَمد- شمیرانی.

 

ارسال نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *